Tegenbewijsregeling box 3: wanneer betaalt u minder?
In het kort
- Sinds 19 juli 2025 geldt de Wet tegenbewijsregeling box 3 (Stb. 2025, 195 en 196). Was uw werkelijke rendement lager dan het fictieve rendement, dan kunt u dat aantonen en betaalt u minder.
- Krijgt u een brief van de Belastingdienst, dan hebt u meestal 12 weken vanaf de datum van de brief. Heeft een fiscaal dienstverlener uw aangifte ingediend, dan is dat 26 weken. De termijn staat altijd in de brief.
- Zonder brief kunt u de Opgaaf werkelijk rendement zelf indienen voor de jaren 2021 tot en met 2024. Over 2025 geeft u uw werkelijk rendement door in de aangifte inkomstenbelasting.
- Hebt u alleen spaargeld, dan levert tegenbewijs zelden iets op.
Wat is de tegenbewijsregeling?
In box 3 rekent de Belastingdienst met een fictief rendement: vaste percentages voor spaargeld, beleggingen en schulden. De Hoge Raad oordeelde in 2024 dat u minder belasting moet betalen als uw werkelijke rendement lager was. De tegenbewijsregeling regelt hoe dat gaat. U vult daarvoor het formulier Opgaaf werkelijk rendement in.
Twee punten die vaak verrassen:
- Bij het werkelijk rendement telt het heffingsvrij vermogen niet. De Belastingdienst kijkt naar het rendement over uw hele vermogen.
- Ook waardestijging telt mee, ook als u niets hebt verkocht. Kosten mag u niet aftrekken (rente op schulden wel). Een verlies mag u niet met een ander jaar verrekenen.
U betaalt nooit meer dan eerder berekend. Is uw werkelijk rendement hoger, dan blijft het fictief rendement gelden.
Termijnen: 12 of 26 weken
Dit is het onderdeel waar het het vaakst misgaat. Het gaat hier om de brief die u krijgt als uw aanslag nog moet worden opgelegd.
- 12 weken vanaf de datum van de brief. Dit geldt als u uw aangifte destijds zelf hebt ingediend, ook als u nu wel een adviseur hebt.
- 26 weken als een fiscaal dienstverlener uw aangifte heeft ingediend. Volgens de Belastingdienst omdat adviseurs veel klanten hebben en gegevens moeten opvragen.
- Welke termijn voor u geldt, staat in de brief. Ga daarvan uit.
- Geen brief? Voor de jaren 2021 tot en met 2024 mag u de Opgaaf werkelijk rendement ook zonder brief indienen. Voor 2017 tot en met 2020 kan dat alleen als u op tijd bezwaar of een verzoek om ambtshalve vermindering hebt gedaan.
Te laat? Dan legt de Belastingdienst de aanslag op met het fictief rendement. U kunt daarna nog bezwaar maken tegen die aanslag en het formulier alsnog invullen. Let dan op de bezwaartermijn van 6 weken. Bent u ook daarvoor te laat, dan kunt u het formulier volgens de Belastingdienst nog tot 5 jaar na het belastingjaar insturen.
Voor adviseurs gold bij motiveringsbrieven (na een bezwaar of verzoek) voor jaren vanaf 2021 een generaal uitstel tot 1 oktober 2026. Dat uitstel gold niet voor attentiebrieven.
Waarom alleen spaargeld bijna nooit loont
De Belastingdienst zegt het zelf: met alleen spaargeld is de kans klein dat uw werkelijk rendement lager is dan het fictief rendement. Een belangrijke reden is dat het heffingsvrij vermogen wegvalt zodra u werkelijk rendement opgeeft. Alle rente over uw hele spaartegoed telt dan mee.
Voorbeeld: u had € 100.000 spaargeld en kreeg ongeveer 0,58% rente. Dat is € 580 werkelijk rendement over het hele bedrag. Of dat lager is dan het fictief rendement dat de Belastingdienst voor u berekende, hangt af van het jaar en van uw aanslag. De Belastingdienst geeft een eenvoudige toets: vergelijk de rente die u ontving met het "voordeel uit sparen en beleggen" op uw definitieve aanslag (bij een fiscale partner: tel beide aanslagen op). Is de rente hoger, dan heeft het formulier geen zin.
Voor wie kan het wel lonen?
Vooral voor mensen met beleggingen, crypto of een tweede woning in een jaar met weinig of negatief rendement. Een verliesjaar op de beurs is het klassieke voorbeeld: is uw totale werkelijke rendement negatief, dan zet de Belastingdienst het op € 0.
Of het in uw geval loont, kunt u alleen per jaar uitrekenen. Onze gids rekent vier voorbeelden door, ook voor een belegger met een verliesjaar.
Belegt u of had u een verliesjaar? Dan wilt u dit uitrekenen. Onze gids van € 12 rekent vier situaties door, ook een belegger met een verliesjaar en een spaarder. Eén jaar minder box 3-belasting en u hebt deze gids tien keer terugverdiend.
Welke stukken hebt u nodig?
Per belastingjaar ongeveer:
- jaaroverzichten van uw banken en beleggingsrekeningen (stand 1 januari en 31 december, ontvangen rente en dividend);
- waardes van overige bezittingen, zoals een tweede woning (WOZ) of crypto;
- overzichten van schulden en betaalde rente;
- uw definitieve aanslag, en die van uw fiscale partner.
De Belastingdienst heeft een checklist die laat zien voor welke jaren u het formulier mag invullen.
Wat verandert er in 2027 en 2028?
De tegenbewijsregeling blijft gelden tot het nieuwe stelsel er is. Voor 2027 ligt een voorstel om het heffingsvrij vermogen te verlagen. Vanaf 2028 wil het kabinet belasten op basis van werkelijk rendement (voorstel, nog niet aangenomen). Het kabinet streeft ernaar de aangepaste plannen uiterlijk 2 november 2026 naar de Tweede Kamer te sturen. Volg de stand op onze wetstracker: box3wacht.nl/tracker
Wilt u zien wat 2026, 2027 en 2028 voor u betekenen? Gebruik de gratis box 3-calculator: box3wacht.nl/calculator (de calculator vergelijkt de jaren, maar rekent geen werkelijk rendement uit).
Hulp nodig bij het invullen?
Gids tegenbewijs in box 3, € 12
Checklists, een rekenblad, vier uitgewerkte voorbeelden en wat u kunt doen als u de termijn hebt gemist. Pdf van 16 pagina's, inclusief btw, direct te downloaden. Gratis updates bij wetswijzigingen: veranderen de regels, dan krijgt u een nieuwe pdf.
Eén jaar minder box 3-belasting en u hebt deze gids tien keer terugverdiend.
Liever eerst gratis op de hoogte blijven? Meld u aan voor de nieuwsbrief: box3wacht.nl/nieuwsbrief
Krijg de nieuwe box 3-bedragen in uw mail zodra ze er zijn
Het kabinet wil de aangepaste box 3-plannen uiterlijk maandag 2 november naar de Tweede Kamer sturen. Zodra ze er zijn, zetten wij de nieuwe bedragen en wat ze voor u betekenen op een rij. Gratis, afmelden kan altijd.
Bronnen
- Belastingdienst, Ik heb alleen spaargeld in box 3, heeft het zin om mijn werkelijk rendement door te geven?
- Belastingdienst, Veelgestelde vragen Opgaaf werkelijk rendement
- Belastingdienst, Wat is mijn werkelijk rendement?
- Belastingdienst, Antwoorden Intermediairdagen 2025 (12 of 26 weken)
- SRA, Generaal uitstel OWR-formulier tot 1 oktober 2026
- Staatsblad 2025, 195 en 196 (Wet tegenbewijsregeling box 3)
Box3Wacht geeft geen persoonlijk belastingadvies. Twijfelt u, vraag dan een adviseur. Stand van zaken: 26 oktober 2026. Box3Wacht is een onafhankelijke informatiebron.